حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى
مقدمه 59
تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )
مرد لباس مادى است 3 - دخمهاى در صحنه نزديك كرمانشاه يافتهاند كه علامت اهورمزد ( هرمزد ) در بالاى آن منقور است 4 - در ديران لرستان دخمهايست نزديك سرپل موسوم باطاق فرهاد كه ناتمام مانده 5 - در دهنو اسحقآوند نزديك كرمانشاه در دخمه كوچكى حجّارى برجستهايست كه صورت شخصى را در حال پرستش نشان ميدهد « 1 » انقراض دولت ماد به آن زودى باعث حيرت است اگرچه از جهة انقراض اين دولت به اين سرعت اطّلاعاتى در دست نيست و ليكن آنچه از كلّيّات برميآيد اين است : ماديها همين كه مقتدر گشتند بثروت زياد رسيدند و بزرگان آن دولت در ناز و نعمت غوطهور گشته سست شدند از طرف ديگر چون تجمّلات دربارى مستلزم مخارج بود بر مالياتها افزود و ظلم بالا گرفت و بالنّتيجه مردم ناراضى شدند اين بود كه دولت ماد نتوانست در مقابل رقيب تازهنفس پارسى كه زندگانى ساده و اخلاق سالمى داشت مقاومت كند بخصوص كه سلطنت طولانى ايختوويگو تماما به صلح و آرامش گذشت و قشون مادى كه در جنگ با آسوريها و سكها ورزيده شده بود بيكار ماند و سست شد . در پايان اين باب لازم است اين نكته را تذكر دهيم كه بزرك شدن دولت ماد با آنكه عمر آن كوتاه بود بسان واقعه مهمّى در تاريخ عالم قديم تلقّى شده زيرا در تاريخ اين نخستين مرتبه بود كه ماديهاى آريانى نژاد تسلّط مردمان سامى نژاد را در آسياى غربى متزلزل و زمينه سلطه مردمان آريانى نژاد ديگر را در دنياى آن زمان تهيه كردند از وقايعى كه در باب دوّم اين كتاب گفته آيد اين مطلب روشنتر خواهد بود .
--> ( 1 ) - مشاهدات پروفسر ارنست هرتسفلد